Cậu ấm đã offline. Kings và Wizards bảo: qua đây gáy DPS, dẫn cậu Keystone +3. Cậu ấm nghĩ nghĩ, thôi. Từng là Fury Warrior số một server Mỹ, đi cày Mythic+ tầng 3 thì có gì hay? Thà đánh ván Hearthstone dưỡng già.

Với thâm niên của Westbrook, tìm việc thật sự không khó. Không phải nói cho phải phép: sau khi rời Thunder, Westbrook đã đá cho 6 đội; dù đội nào cũng không ở lâu, những năm ấy anh cơ bản giữ được số trận và phút thi đấu cao. Khó tin một người 7 năm qua chỉ có một mùa dưới 1500 phút lại đột nhiên hết việc.

Khó hơn là Westbrook sẽ đối diện bản thân thế nào ở công việc tiếp theo? Liên đoàn còn bao nhiêu khoảng trống “muốn làm gì thì làm” để dành cho anh?

Ảnh

Tôi không biết mùa giải nghệ của Chris Paul sẽ ảnh hưởng tinh tế thế nào tới thế hệ lão tướng này, nhưng nếu tôi là Westbrook, chắc không bỏ qua kết cục “Paul ra đi không đủ đàng hoàng”. Clippers có trách nhiệm, nhưng không gánh hết: thành tích sau khi Paul đi nói thật. Lão tướng lấy cách đã kiểm chứng suốt sự nghiệp để khuôn một đội, rồi phát hiện bộ bài “server hoài niệm” chơi không được trên server chính, chỉ số của mình càng không theo kịp phiên bản. Chán. Rất chán.

Westbrook không phải uy quyền phòng thay đồ kiểu Paul; ảnh hưởng ngoài sân có hạn. Nhưng đặc điểm kỹ thuật của anh cứng hơn, ảnh hưởng trên sân rõ hơn. Westbrook không đổi được nữa — đã đủ nhiều mùa chứng minh. Người ta sớm dự đoán anh là một trong những ngôi sao khó “sống” nhất lúc xế chiều, và quỹ đạo sự nghiệp cũng chứng minh. Bạn sẽ không gắn Westbrook với đội nào còn tham vọng playoff. Đó không phải kết luận đến bây giờ mới có, mà từ lúc anh rời Rockets đã vậy.

Khác với tưởng tượng là cách Westbrook suy giảm. Đến một hai mùa cuối, anh vẫn có thể thuộc nhóm hậu vệ thể chất tốt nhất liên đoàn; phần cạnh tranh “cứng” nhất cũng là phần bền nhất. Cốt truyện fan thích mơ — ngôi sao thể lực chuyển kỹ thuật, luyện jumper bù nhảy-chạy tụt — không xảy ra với Westbrook. Từ mùa 17-18, tỷ lệ ném phạt của anh lao xuống, từ trên 80% ổn định đầu sự nghiệp rơi còn 65%~69%. Kiểu suy giảm quái dị đó, nhìn cả lịch sử liên đoàn cũng cực hiếm. Chỉ số cơ bắp của Westbrook như có hai trục độc lập: bùng nổ và mềm mại; khi tổng chỉ số không tránh khỏi tụt thì phải bỏ một. Westbrook giữ phần đại diện tinh thần cốt lõi — sự bùng nổ. Một chiến binh không xung phong bùng nổ, chẳng lẽ núp xa ném Heroic Throw? Ngày nào xung không nổi nữa thì đứng im phóng skill cũng được.

Westbrook giữ nguyên vị, cũng vì thế giảm mạnh cơ hội chuyển sang hỗ trợ. Dĩ nhiên anh vẫn có thể chỉnh cách chơi, thử thích nghi vai trò mé hơn, nhỏ hơn. Với Westbrook có hai cách thể hiện giá trị:

Cách chơi giá trị trận đấu full — dự bị, thu mình, vá chỗ thiếu, chuyển hợp lý giữa phản công liều mình, cắn lõi đối thủ và vẫy khăn trên ghế, từ từ nhả nhiệt còn lại của một lão tướng cho đội;

Cách chơi giá trị cảm xúc full — mãi trẻ, mãi ứa nước mắt!

Ảnh

Cách nào dễ thắng hơn, chắc không cần giải thích dài. Nhưng thật lòng, tôi thích Westbrook kiểu sau — miễn đừng đá cho Warriors. Cái tâm lý “thích xem hài” đó có lẽ cũng là đồng thuận của một phần fan xem cho vui: góc người tìm vui, bạn đương nhiên thích Westbrook. Bạn luôn mỉm cười mở tin về anh, rồi thỏa mãn rời đi. Về việc mang niềm vui cho fan, ít ngôi sao nào chắc chắn như Westbrook.

Dĩ nhiên cũng phải thừa nhận: Westbrook khác vài ngôi sao “khu hài”. Với những người kia, tiếng cười còn phải kèm giọng “tiếc thép không thành thép” mà bình phẩm. Với Westbrook không cần: dù giờ anh là DPS sát thương không cao bằng Tank, tiểu sử vào group viết “gladiator top 5 (MVP), vua hybrid T-healer-DPS (triple-double trung bình)” cũng không sai — vì đó là sự thật, chết tiệt. Sự nghiệp Westbrook đủ dài, thời gian đã tiêu hóa xong nhân vật; fan thật ra đã nhận hết mọi thứ của anh, tốt xấu đều nhận.

Đúng, cả sự nghiệp Westbrook là cầu thủ nhiều tranh cãi, nhưng không nên lấy dư luận nửa sau sự nghiệp phủ quá nhiều lên nửa trước. Tranh cãi ở các tầng trình độ khác nhau mang nghĩa hoàn toàn khác. Nếu Westbrook là diễn viên, vấn đề lớn nhất là 18 tuổi đóng idol thanh xuân, 28 tuổi vẫn đóng, 38 tuổi vẫn đóng, 48 tuổi còn đóng. Bạn có thể hỏi ông già dầu mỡ 48 tuổi sao còn giả trẻ, nhưng không vì thế kết luận anh chưa từng đẹp.

Westbrook từng “đẹp”, “đẹp” còn khá cá tính — không phải ai cũng thưởng thức được kiểu đó.

Ảnh

Inefficient và “nóng đầu” là hai nhãn tiêu cực nổi tiếng của Westbrook, kèm theo sản lượng phóng đại và năng lượng trận đấu. Westbrook là người thứ hai sau Oscar Robertson đạt triple-double trung bình cả mùa, cũng là người làm được nhiều lần nhất, đến hai năm gần đây Jokic mới tái hiện. Thành tựu triple-double trung bình của Westbrook cũng đầy tranh cãi: có người cho rằng triple-double BPM nổ tung nhiều chiêu hơn thực chất — tôi không phủ nhận. Nhưng sản lượng cao đúng là điều kiện để cường độ đỉnh cao của Westbrook đứng vững. Cả sự nghiệp anh chưa chứng minh được việc chọn lọc tinh và giảm sản tăng hiệu là khả thi, nên lấy sản lượng cao phủ inefficient và nóng đầu là then chốt. Có thể xem Westbrook như Junkrat trong Overwatch: súng không tồn tại, toàn phủ hỏa lực bão hòa.

Tổ hợp kỹ thuật cao sản, inefficient, nóng đầu khiến Westbrook kỳ lạ trở thành “cầu thủ playoff”. Đây là so sánh số liệu mùa thường và playoff cả sự nghiệp:

Mùa thường: 20,9 điểm + 6,9 rebound + 8 kiến tạo + tỷ lệ kiến/mất 2,05 + true shooting 52,6%;

Ảnh

Playoff: 22,5 điểm + 6,7 rebound + 7,1 kiến tạo + tỷ lệ kiến/mất 1,91 + true shooting 50,5%.

Ảnh

Đây là so sánh mùa thường và playoff thời Thunder:

Ảnh

Mùa thường: 23 điểm + 7 rebound + 8,4 kiến tạo + tỷ lệ kiến/mất 2,07 + true shooting 52,9%;

Ảnh

Playoff: 25,4 điểm + 7 rebound + 7,9 kiến tạo + tỷ lệ kiến/mất 1,99 + true shooting 51,3%.

Ảnh

Westbrook có thể roughly đưa cường độ mùa thường vào playoff. Hợp logic. Phòng ngự playoff nâng cấp, bản chất là đội phòng ngự mạnh hơn và chiến lược nhắm người, đẩy người tấn công khỏi vùng thoải mái. Nhưng Westbrook có khi còn không rõ vùng thoải mái của mình là gì. Nếu một cầu thủ ngay từ đầu đã đặt mình vào chỗ chết, thì những chiêu đưa anh vào đường cùng cũng tự vỡ.

Đó cũng là một kiểu bất khả chiến bại.

Chúng ta còn phải bênh thêm một lớp cho inefficient của Westbrook: thời Thunder, liên đoàn chưa vào kỷ nguyên hiệu suất phi mã. Từ 2010 đến 2017 (chọn đại vài năm), true shooting trung bình NBA khoảng 53,9%; Westbrook cũng xấp xỉ mức đó. Một hậu vệ lõi sản lượng cao giữ hiệu suất trung bình liên đoàn, playoff không tụt mạnh — đó là chỉ số khá “wow”.

Vì vậy, điều tôi nói — “đội nào còn tham vọng playoff đều không nên ảo tưởng về Westbrook” — chủ yếu nhắm nửa sau sự nghiệp; còn nửa trước có phải lõi tầm vô địch hay không, tôi để ngỏ. Phần không tranh cãi về vòng năng lực Westbrook hiện nay: trên đường đua “một mình chống đáy tấn công, đưa đội tài nguyên tấn công hạn chế vào playoff”, anh có mặt; mùa 16-17 nằm đó, phiên bản hạ cấp năm Wizards còn tái hiện một lần, khiến 2017 không phải trường hợp đơn độc.

Nhưng độ cao tuyệt đối của Westbrook ở playoff vẫn chưa có kết luận — không có nhẫn vô địch bảo chứng, khó lấy lý thuyết ra kết luận thuyết phục; chức vô địch có quyền phủ quyết. Chỉ nói trải nghiệm người trong cuộc: những danh xưng “Big Three”, “hai bài tứ” từng hét lên, Westbrook tuyệt đối không phải để cho đủ số. Fan sống qua thời đó đều thừa nhận: Thunder ấy dường như chưa bao giờ cách đỉnh quá xa. Cảm giác ấy kéo dài nhiều năm, cho đến khi họ chia đường.

Westbrook có sinh nhầm thời không?

Khoảng 2018, 2019, tôi từng nghĩ vậy. Môi trường không gian phóng đại giá trị người tấn công rổ, còn việc không gian được coi trọng đầy đủ và triển khai phổ biến thì đã sau đỉnh của Westbrook. Cả sự nghiệp Thunder, Westbrook sống trong tắc nghẽn.

Nhưng Rockets 2020 cũng chứng minh: chỉ nâng không gian không giải hết vấn đề của Westbrook. Đội Rockets không có trung phong đúng nghĩa kích hoạt bug đối thủ lấy trung phong kèm Westbrook, mà trung phong anh gặp ở playoff lại đúng là AD cơ động nhất. Sau đó ta không còn thấy tổ hợp Westbrook + trung phong trong đội hình full space.

Đi tiếp một vòng brainstorm: đổi Brunson hoặc SGA thành Westbrook 2017 thì sao?

Tôi đoán Knicks và Thunder mùa vô địch đều không tốt hơn. Anh khá vất vả với kiểu Wembanyama, Gobert.

Ý tôi: Westbrook vẫn thuộc thời đại vốn thuộc về anh. Cao sản, inefficient và nóng đầu là một khối không tách; gói đó hợp hơn ở thời tấn công phối hợp tùy hứng, kém hiệu suất hơn — vì rebound là sự sửa cho tấn công vô lý, còn fast break ở phiên bản phối hợp chưa tinh thường là chiêu cứu mạng.

Westbrook ngược thời đại: anh làm những việc không nên làm, còn thời đại này đang toàn lực ngăn những việc không nên làm ấy xảy ra. Không gian và hệ thống là phương tiện đạt mục tiêu; phòng ngự nhắm người hơn đang tăng tốc quá trình. Người ta phàn nàn thời này ném quá nhiều ba điểm, nhưng ba điểm chỉ là bề mặt; bản chất là bóng rổ phát triển đến nay đã có lời giải tối ưu, người ta biết luật hiện hành làm sao dễ thắng nhất, nên ai cũng làm vậy, và chỉ làm vậy, rồi diệt những kẻ không làm vậy.

Giống Mythic+ chỉ group đội tuyển quốc gia: Tank kéo có tuyến tối ưu, healer giao skill thế nào, DPS cộng talent ra sao, lệch một chút không được. Bạn không dám làm theo sở thích; đen keystone thì coi chừng bị treo kênh thế giới.

Lúc ấy, bạn có nhớ phiên bản đầu, ai cũng chơi chưa giỏi, nhưng cười nói, từ từ nghiên cứu không? Bạn chán Gathering Stone một màu, có nhớ Fury Warrior lần nào cũng đến instance trước, damage cao, né không nổi skill sàn, healer mắng cũng không sửa, nhưng không bao giờ giận, mang flask và potion cho cả nhóm, ngồi YY tám cả đêm không?

Bạn thấy anh online, thì nhắn tối nay đánh một phát. Anh bảo: chơi không nổi nữa, lên chỉ để gửi vàng cho bạn. Sắp về dưỡng già ở Winterhold.

“Các cậu chơi vui nhé!”

Rồi anh offline.

Không về Thunder Bluff.

Westbrook offline rồi, offline vậy thôi. Chúng ta mất Westbrook: anh chiếm một hốc sinh thái duy nhất, không đối thủ, không thấy người kế nhiệm; chúng ta mất vĩnh viễn kiểu cầu thủ này.

Westbrook có hai lớp fan. Một lớp là người ủng hộ thật, yêu Westbrook, cách ủng hộ giống ta với ngôi sao mình mê.

Lớp kia nên gọi là “iWest” — thứ gần nhất tôi nghĩ ra là quan hệ anti với Kunkun. Tôi có lẽ thuộc lớp sau, nhưng tôi sẽ nói: tình yêu chúng ta dành cho Westbrook không ít hơn, thậm chí không tưởng tượng nổi một liên đoàn không có Westbrook sẽ ra sao.

Vậy thôi.

Mong phần đời về sau, mọi sự đều ổn.