Làng bóng đá thế giới vốn ồn ào, thời gian gần đây lại càng đặc biệt náo nhiệt.

Ảnh

Một trong những điểm nóng – nói chính xác hơn phải gọi là điểm bùng nổ – chính là chuyện Cristiano Ronaldo trong cơn giận dữ đã rời khỏi đợt tập trung của đội tuyển Bồ Đào Nha. Dư luận sôi sục, có người chỉ trích gay gắt Ronaldo, cho rằng anh không nên đặt địa vị của mình lên trên tập thể, nếu cứ thế giã từ đội tuyển quốc gia thì thật khó coi. Cũng có người mắng chửi HLV trưởng Jesus, nói ông thất hứa, không đủ tôn trọng huyền thoại, còn muốn lấy đó để lập uy.

Chuyện đúng sai có quá nhiều người bàn tán, còn tôi bỗng nảy sinh một sự tò mò: là một huấn luyện viên chưa từng dẫn dắt câu lạc bộ hào môn nào, thậm chí chưa từng làm việc ở năm giải VĐQG hàng đầu châu Âu, lần này lại là lần đầu tiên dẫn dắt đội tuyển quốc gia, rốt cuộc điều gì đã cho Jesus lòng can đảm lớn đến vậy, dám đứng ở phía đối diện với Ronaldo?

Không tìm hiểu thì không biết, tìm hiểu xong mới hay, hóa ra…… hơn mười năm trước ông đã tuyên bố mình là huấn luyện viên giỏi nhất hành tinh này, không học được gì từ các đồng nghiệp khác. Ông từng tát cầu thủ, cấm chủ tịch vào phòng thay đồ, đấu khẩu với trời, với đất, thậm chí với cả không khí.

Ở một mức độ nào đó, Jesus có lẽ còn xứng đáng được gọi là "Người đặc biệt ngông cuồng" hơn cả một huấn luyện viên Bồ Đào Nha khác.

Ảnh

Jorge Jesus năm nay đã 72 tuổi, trước khi sự việc lần này bùng nổ, đối với phần lớn người hâm mộ vẫn là một cái tên tương đối xa lạ, điều này không phải không liên quan đến những trải nghiệm thời trẻ của ông.

Sự nghiệp cầu thủ thời trẻ của ông bình thường không có gì nổi bật, chơi bóng chuyên nghiệp 17 năm, luôn ở trong nước Bồ Đào Nha. Ông ra mắt tại Sporting Lisbon ở vị trí tiền vệ cánh phải, nhưng chỉ có 12 lần ra sân đã bị từ bỏ. Sau đó phần lớn thời gian ông lăn lộn ở các đội bóng tầm trung và cuối bảng, cuối sự nghiệp còn xuống chơi ở các giải hạng thấp hơn từng nấc một, cuối cùng vui vẻ giải nghệ tại đội bóng quê nhà.

Một quỹ đạo sự nghiệp chuẩn mực đến mức có phần nhàm chán.

Ảnh

Sau khi treo giày, không ngoài dự đoán ông cầm bảng chiến thuật, không ngoài dự đoán bắt đầu lăn lộn từ các giải hạng thấp, rồi lại từng bước leo trở về điểm xuất phát thời còn đá bóng. Mùa giải 2008-09, ông dẫn dắt Braga giành chức vô địch Intertoto Cup lần cuối cùng, còn đưa đội vào vòng knock-out Europa League, cũng nhờ đó mà có cơ hội dẫn dắt Benfica.

Khi đó Jesus đã 55 tuổi, mới chạm tới ngưỡng cửa của "ba ông lớn" trong nước Bồ Đào Nha. Tưởng rằng tiếp theo sẽ là kịch bản truyền thống kiểu "lão tướng dày dạn sương gió cuối cùng cũng thực hiện được giấc mơ, nhiều năm tích lũy thành bậc thầy đối nhân xử thế", nhưng Jesus ngay sau buổi tập đầu tiên đã lên trang nhất của các tờ báo.

Hôm đó, trời nắng, khá nóng. Buổi tập chiều bắt đầu, cả đội chạy chậm khởi động xong, Ribeiro và vài người muốn ra đường biên uống chút nước thì bỗng phát hiện thùng giữ lạnh đã biến mất. Sau đó họ định vào phòng thay đồ lấy đồ uống thì bị Jesus đang đứng giữa sân mắng xối xả.

Đúng vậy, chính là mắng. Theo tiết lộ của truyền thông Bồ Đào Nha, đại ý là "Ai cho các cậu rời sân, lũ lười biếng!", "Khi nào được uống nước, chỉ có tôi mới được quyết định!", v.v., trong đó còn xen lẫn một đống từ ngữ tục tĩu.

Thế là, mọi người đều hiểu.

Ảnh

Lập uy, xác lập quyền uy tuyệt đối không thể lay chuyển của huấn luyện viên, đó chính là phong cách huấn luyện của Jesus. Và khi mức độ xuất hiện trên truyền thông ngày càng lớn, những đặc điểm khác của ông cũng dần được giới bóng đá Bồ Đào Nha biết đến.

Chẳng hạn, khối lượng tập luyện lớn, lại thích soi từng chi tiết. Một buổi tập thường kéo dài từ ba tiếng trở lên, mỗi ngày tập hai buổi chỉ là thao tác cơ bản, sáng ngày thi đấu còn phải tập thêm các tình huống cố định. Mỗi bài tấn công và phối hợp phòng ngự, ông bắt cầu thủ tập đi tập lại, chỉ mong tất cả đều trở thành phản xạ cơ bắp.

Lại chẳng hạn, ông áp dụng các mô hình quản lý khác nhau với những cầu thủ khác nhau. Với cầu thủ trẻ và những kẻ cá biệt, ông nghiêm khắc đến mức muốn kiểm soát mọi thứ. Với những cầu thủ khá nghe lời và có chí tiến thủ, ông lại trở thành một "người bạn" thân tình, tại họp báo khen hết lời và còn quan tâm đến cuộc sống của bạn. Vì vậy, cũng có rất nhiều cầu thủ có mối quan hệ rất tốt với ông.

Tạp chí tài chính nổi tiếng của Bồ Đào Nha "Exame" từng phỏng vấn một cựu cầu thủ Benfica, người này ngay trước mặt phóng viên đã nhắn tin cho 10 đồng đội cũ, hỏi "Huấn luyện viên giỏi nhất mà cậu từng gặp là ai?" Trong đó có 8 người trả lời là Jesus, bao gồm Coentrão, David Luiz và "chú hề" Aimar.

Xét đến số lượng HLV danh tiếng mà họ từng gặp, thành tích này có thể nói là có giá trị rất cao.

Ảnh

Tất nhiên, đối với huấn luyện viên, thành tích thực sự có giá trị chắc chắn vẫn phải là trên sân cỏ.

Ảnh

Mùa giải đầu tiên dẫn dắt Benfica, ông giành lại chức vô địch quốc gia sau bốn năm chờ đợi của đội bóng, còn đào tạo nên Coentrão và Di María. Sau này khi chuyển sang Sporting, ngay trong tháng đầu tiên ông đã tự tay hạ gục chủ cũ Benfica, giành Siêu cúp.

Ở Brazil dẫn dắt Flamengo, ông đưa đội giành cú đúp chức vô địch quốc gia và Copa Libertadores, người hâm mộ điên cuồng hát ca ngợi ông. Truyền thông nói, sự cố chấp của ông với các chi tiết tập luyện là điều chưa từng thấy ở giải VĐQG Brazil. Thủ môn Diego Alves nói: "Ông ấy nghĩ về bóng đá 24 giờ một ngày, đã nâng cao đáng kể trình độ của mỗi người chúng tôi."

Về sau, ông trở lại Benfica, phiêu lưu ở Fenerbahçe, giành chức vô địch Saudi Pro League với cả Al Hilal và Al Nassr. Dù chẳng liên quan gì đến năm giải VĐQG hàng đầu châu Âu, nhưng bảng thành tích đến từ ba châu lục này vẫn giúp ông ở "tuổi cao" 72 cuối cùng cũng trở thành HLV trưởng đội tuyển quốc gia.

Những bạn quen thuộc với lối viết của chúng tôi đều biết, ở đây lẽ ra phải có một bước ngoặt cứng rắn. Ừ, cứng như chính tính cách của Jesus vậy.

Ảnh

Chẳng phải ở trên đã nói, khi vừa có cơ hội dẫn dắt một đội bóng lớn như Benfica, ngay từ đầu ông đã lập uy và chửi tục sao? Thực ra nhìn lại toàn bộ sự nghiệp, ông vẫn luôn như vậy.

Hầu như mọi phóng viên Bồ Đào Nha từng đến thăm sân tập đều nói, khi Jesus mắng cầu thủ, từ ngữ tục tĩu không rời miệng, thậm chí như dùng chúng thay cho dấu phẩy. Nghe nói những năm gần đây theo sự thay đổi của thời đại đã đỡ hơn nhiều, nhưng nhìn chung vẫn là phong cách huấn luyện "ma quỷ" kinh điển ấy.

Trường hợp cực đoan nhất là vào thời kỳ đầu sự nghiệp huấn luyện, ông từng vì một cầu thủ liên tục phớt lờ cách chạy chỗ không bóng đã được thiết lập mà nổi giận lao đến dùng lòng bàn tay "đánh má hồng" cho đối phương. Nếu không nhờ trợ lý huấn luyện viên phản ứng nhanh, suýt nữa đã biến thành một trận đấu võ tự do.

Vì thế trên suốt chặng đường ấy, chuyện ông bất hòa với cầu thủ không hề hiếm.

Ảnh

Năm 2012 khi dẫn dắt Benfica, phóng viên hỏi tại sao vẫn chưa tung vào sân tiền vệ Carlos Martins đã bình phục chấn thương. Jesus đáp thẳng một câu: "Nếu tôi muốn chọn thì tôi đã chọn từ lâu rồi." Sau đó Martins cuối cùng cũng có cơ hội ra sân, nhưng mất kiểm soát cảm xúc và bị thẻ đỏ đuổi khỏi sân. Không lâu sau anh bị đẩy xuống đội dưới, cho đến khi chuyển nhượng rời đi cũng không trở lại đội một.

Năm 2015 khi dẫn dắt Sporting, ông rút trung phong đang chơi xuất sắc Slimani ra khi đội đang dẫn trước, cầu thủ này vô cùng bất mãn. Jesus sau trận trả lời ngay tại chỗ: "Cầu thủ đương nhiên muốn giành Chiếc giày Vàng, nhưng họ nghĩ gì, nói gì cũng vô ích. Ở đội bóng này, người quyết định luôn là tôi. Nếu cầu thủ không vui, thấy buồn nôn trong dạ dày, thì tôi sẽ mua thuốc cho cậu ta."

Năm 2022, lần thứ hai dẫn dắt Benfica, sau khi đội thua Porto 0-3, "đại ca" trong đội là Pizzi phê bình thái độ thi đấu của cả đội không tốt, không ngờ Jesus nghe không lọt tai và bùng nổ ngay tại chỗ. Hành động này trực tiếp gây ra sự đối lập trong phòng thay đồ, cả đội bãi tập để ủng hộ Pizzi, cuối cùng dẫn đến việc Jesus bị sa thải.

"Không có bất kỳ cầu thủ nào có thể thay đổi suy nghĩ của tôi, bất kỳ ai. Tôi thường trao cho đội trưởng rất nhiều quyền tự chủ, nhưng nếu một ngày nào đó cậu ta không nhận ra tôi mới là người lãnh đạo, thì cậu ta không còn là đội trưởng nữa."

Vì vậy, việc ông ở Al Hilal nói với Neymar "cậu xong rồi", loại anh khỏi danh sách đăng ký thi đấu, rồi ở đội tuyển Bồ Đào Nha bất hòa với Ronaldo…… thực ra đều phù hợp với phong cách nhất quán của Jesus.

Hơn nữa, ông không chỉ có thái độ này với cầu thủ, mà với ông chủ và đồng nghiệp cũng gần như vậy.

Ảnh

Khi ở Benfica, Jesus từng nói: "Cả câu lạc bộ chỉ có một người có thể ra lệnh cho tôi, đó là chủ tịch. Những người khác đều không được, vì tôi không cho phép." Thế nhưng ông còn "ra lệnh" cho cả chủ tịch: chỉ có cầu thủ, ban huấn luyện và giám đốc thể thao mới được vào phòng thay đồ, chủ tịch đến cũng không được.

Vì vậy về sau, khi Jesus cắt đứt với Benfica và chuyển sang Sporting, ban lãnh đạo đội bóng không nhịn được mà đứng ra chỉ trích cả một tràng dài: "Ông ta là một kẻ tự cho mình là đúng, coi trời bằng vung. Ông ta nghĩ mình giỏi hơn Mourinho, nhưng thực ra ở Champions League chẳng thắng được gì. Ông ta coi tất cả cầu thủ và huấn luyện viên như những quân cờ có cũng được, không có cũng chẳng sao, ông ta cho rằng cả thế giới xoay quanh mình, và ông ta không cần học hỏi gì từ người khác……"

Điều thần kỳ là, một phần nội dung trên thực sự là nguyên văn lời của Jesus.

Ảnh

Thời gian đó, Jesus từng trả lời phỏng vấn tờ "The Sun", thẳng thắn nói "Tôi cho rằng tôi chính là huấn luyện viên giỏi nhất thế giới, đặc biệt là về mặt chiến thuật." Ông cũng từng tham dự hội nghị huấn luyện viên tinh hoa do UEFA tổ chức, nhưng sau khi nghe những chia sẻ của hàng loạt HLV hàng đầu các đội bóng lớn lại cảm thấy "chẳng thu hoạch được gì", từ đó không còn quan tâm đến bất kỳ đồng nghiệp nào.

Giáo sư vận động học Sérgio, người từng làm việc cùng ông một năm tại Benfica, nói: "Các huấn luyện viên thời đại chúng ta đều không ngừng học hỏi. Nhưng Jesus chỉ từng quan sát buổi tập của Cruyff ở Barca vào giữa thập niên 90, sau đó không còn nghiên cứu tài liệu hay học tập thêm gì. Lý thuyết duy nhất mà ông tin tưởng vững chắc chính là thực tiễn của bản thân."

Hơn nữa, Jesus không chỉ không cần người khác chia sẻ, mà cũng không thích chia sẻ ra bên ngoài.

Ảnh

Ông từ chối để đồng nghiệp đến quan sát buổi tập của mình, thậm chí kiên quyết không trao đổi những triết lý chiến thuật cốt lõi với bất kỳ trợ lý nào. "Môn khoa học do tôi sáng lập đã xây dựng nên một triết lý, một mô hình thi đấu, một mô hình tập luyện, tại sao phải chia sẻ cho những đối thủ cạnh tranh tiềm năng?"

Không nhận vào cũng chẳng cho ra, có vẻ cũng là một kiểu công bằng?

Ảnh

Tóm lại, đó chính là Jorge Jesus. Cứng rắn là nhãn hiệu lớn nhất trên người ông, nhưng không thể phủ nhận, đó cũng là yếu tố then chốt giúp ông đi được đến ngày hôm nay.

Ảnh

Quay lại với "sóng gió Ronaldo rời đội" lần này, một trong những mâu thuẫn then chốt được cho là Jesus đã hứa với Ronaldo rằng anh sẽ được ra sân 30 phút trong trận gặp Na Uy, nhưng Ronaldo khởi động từ giữa trận mà cuối cùng vẫn không được vào sân.

Hình ảnh

Nhiều người khi bàn về chuyện này đã nhắc đến một ví dụ tương tự của Ancelotti.

Trước đây khi dẫn dắt Real Madrid, có một trận ông không cho Modrić ra sân, cũng không cho anh khởi động. Sau trận phóng viên hỏi về chuyện này, Ancelotti trả lời: "Với một cầu thủ trẻ như Güler, nếu cho cậu ấy khởi động mà không cho vào sân thì không sao. Nhưng với Modrić 39 tuổi, đã giành năm chiếc cúp Champions League, tôi không thể làm như vậy với một huyền thoại như thế, cậu ấy hiểu điều đó."

Tất nhiên, đây là Ancelotti nổi tiếng với chỉ số EQ cực cao. Từ khi đá bóng đến khi làm huấn luyện viên, ông luôn đi đầu xu hướng, đã tiếp xúc với vô số siêu sao, có tình huống lớn nào mà ông không thể xử lý mượt mà như một bài thái cực quyền. Nhưng Jesus – người khoác bộ giáp cứng rắn vượt qua mọi chông gai, đến tuổi này mới bước lên một nấc thang mới – lại sẽ không thỏa hiệp với bất kỳ cầu thủ nào, kể cả Ronaldo.

"Tôi muốn hứa gì thì có thể hứa nấy, tôi mới là người quyết định cầu thủ có được ra sân hay không. Cristiano không thể, và không có bất kỳ cầu thủ nào có thể thay đổi suy nghĩ của tôi."

"Tại sao bắt tôi xin lỗi? Tôi không cần phải xin lỗi bất kỳ ai."

Trên đây chính là phản hồi của Jesus tại buổi họp báo về tranh cãi lần này. Còn về bản tuyên bố dài cả nghìn chữ mà Ronaldo vừa công bố, Jesus dứt khoát né tránh: "Tôi đã đọc tuyên bố của cậu ấy, bây giờ tôi phải đi làm rồi, không có gì để nói."

Một đánh giá từ đồng nghiệp cũ Sérgio có lẽ sẽ giúp mọi người hiểu rõ hơn Jesus là một huấn luyện viên như thế nào. "Ông ấy có thể nhìn nhận trận đấu theo cách mà người khác không thể đạt tới. Ông ấy là một huấn luyện viên vĩ đại, điều đó không cần bàn cãi. Ông ấy có sự thấu hiểu phi thường về trận đấu, là một người làm bóng đá thực thụ, sở hữu tài năng huấn luyện xuất chúng."

"Nhưng dù sự việc trông có vẻ tốt hay xấu, ông ấy đều sẽ giữ vững quan điểm của mình. Muốn một người như ông ấy – người đã đi đến ngày hôm nay nhờ chính nỗ lực của bản thân – thừa nhận mình sai, có lẽ còn khó hơn lên trời……"

Sóng gió lần này rốt cuộc sẽ kết thúc ra sao, hai con người cứng rắn và đầy cái tôi liệu còn khả năng hòa giải hay không, đến lúc này vẫn rất khó nói. Nhưng có một điều có lẽ vẫn sẽ không thay đổi, đó là câu nói nổi tiếng của Jesus khi dẫn dắt Benfica năm xưa, cũng là tín điều trong hơn ba mươi năm sự nghiệp huấn luyện của ông:

"Hoặc là, ở đây mọi thứ đều do tôi quyết định. Nếu không, các người cứ việc đuổi tôi đi cho xong."